همه چیز درباره ی سرطان دهانه رحم و علائم آن
سرطان دهانه رحم چیست؟
سرطان دهانه رحم زنان رشد سلول‌های غیرطبیعی در دهانه رحم است. شایع‌ترین سرطان دهانه رحم، کارسینوم سلول سنگفرشی است که ۷۰ درصد موارد را تشکیل می‌دهد. آدنوکارسینوم کمتر شایع است (حدود ۲۵٪ موارد) و تشخیص آن دشوارتر است؛ زیرا در کمی بالاتراز دهانه رحم شروع می‌شود.
تخمین زده می‌شود که بیش از ۹۰۰ نفر در سال ۲۰۲۳ مبتلا به سرطان دهانه رحم تشخیص داده شدند. میانگین سنی در هنگام تشخیص ۵۰ سال است.
از زمان آغاز برنامه ملی غربالگری دهانه رحم در سال ۱۹۹۱ و معرفی برنامه ملی واکسن ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) در سال ۲۰۰۷، بروز سرطان دهانه رحم به طور قابل‌توجهی کاهش‌یافته است.
از بین بردن زگیل تناسلی کمتر از ده روز :
خطرناک‌ترین نوع این سرطان کدام است؟
تهاجمی‌ترین شکل سرطان دهانه رحم، سرطان سلول‌های کوچک دهانه رحم است که به آن کارسینوم سلول‌های عصبی غدد کوچک نیز می‌گویند.
علائم سرطان دهانه رحم چیست؟
تغییرات پیش سرطانی در سلول‌های دهانه رحم به‌ندرت باعث ایجاد علائم این سرطان می‌شوند. تنها راه برای اطلاع از وجود سلول‌های غیرطبیعی که ممکن است به سرطان تبدیل شوند، انجام آزمایش غربالگری دهانه رحم است. اگر تغییرات اولیه سلولی به سرطان دهانه رحم تبدیل شود، شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:
- خونریزی واژینال بین پریودها
- خونریزی قاعدگی که طولانی‌تر یا شدیدتر از حد معمول است
- درد در هنگام مقاربت
- خونریزی بعد از مقاربت
- درد لگن
- تغییر در ترشحات واژن مانند ترشح بیشتر یا ممکن است رنگ یا بوی قوی یا غیرمعمول داشته باشد
- خونریزی واژن بعد از یائسگی
این علائم می‌تواند ناشی از شرایط دیگر باشد، اما اگر نگران هستید یا علائم ادامه‌دار هستند، با پزشک خود تماس بگیرید. این امر برای تمامی زنان و دختران مهم است.
انواع سرطان دهانه رحم :
سرطان‌ها و پیش‌سرطان‌های دهانه رحم بر اساس نحوه به نظر رسیدن آن‌ها در آزمایشگاه و زیر میکروسکوپ طبقه‌بندی می‌شوند. انواع اصلی سرطان‌های دهانه رحم عبارتند از: کارسینوم سلول سنگفرشی و آدنوکارسینوم.
کارسینوم سلول سنگفرشی :
بیشتر (حدود 9 از هر 10 مورد) سرطان‌های دهانه رحم، کارسینوم سلول سنگفرشی است. این سرطان‌ها در سلول‌های قسمت بیرونی دهانه رحم ایجاد می شوند.
آدنوکارسینوم :
سایر سرطان‌های دهانه رحم بیشتر شامل آدنوکارسینوم‌ها، یعنی سرطان‌هایی هستند که در سلول‌های گلاندولار ایجاد می‌شوند.
آیا سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه علامت دارد؟
در بسیاری از موارد، سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه هیچ علامت واضحی ایجاد نمی‌کند. حتی تغییرات پیش‌سرطانی سلول‌ها نیز معمولاً بدون درد و نشانه هستند.
به همین دلیل نمی‌توان فقط با توجه به علائم ظاهری از سلامت دهانه رحم مطمئن شد.
تست پاپ اسمیر و آزمایش HPV به پزشک کمک می‌کنند تغییرات سلولی یا وجود انواع پرخطر ویروس را شناسایی کند. این آزمایش‌ها برای تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارند.
دلایل ابتلا به سرطان دهانه رحم چیست؟
تقریباً تمام موارد سرطان دهانه رحم ناشی از عفونت مداوم با برخی از انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است. این بزرگ‌ترین عامل خطر برای سرطان دهانه رحم است. عامل خطر اصلی دیگر سرطان دهانه رحم سیگارکشیدن است.
شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد زنانی که به مدت پنج سال یا بیشتر از قرص‌های ضدبارداری استفاده کرده‌اند، در معرض خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم هستند.
سایر عوامل موثر بر ابتلا به سرطان دهانه رحم عبارت‌اند از:
- سیگارکشیدن
- داشتن سیستم ایمنی ضعیف
- اگر برای مادرتان دی‌اتیل استیل‌بسترول (DES)، شکل مصنوعی هورمون زنانه استروژن در دوران بارداری تجویز شده است.
- از هر ۱۰ زن حدوداً هشت نفر در طول زندگی خود به HPV دستگاه تناسلی مبتلا می‌شوند. اکثر زنان مبتلا به عفونت HPV هرگز به سرطان دهانه رحم مبتلا نمی‌شوند. تنها چند نوع HPV منجر به سرطان دهانه رحم می‌شود.
سن ابتلا به این سرطان چقدر است؟
سرطان دهانه رحم اغلب در زنان بین ۳۵ تا ۴۴ سال به عبارت دیگر با میانگین سنی ۵۰ سال تشخیص داده می‌شود. این سرطان به‌ندرت در زنان کمتر از ۲۰ سال ایجاد می‌شود. بسیاری از زنان مسن‌تر متوجه نیستند که خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم هنوز وجود دارد.
درمان بیماری سرطان دهانه‌رحم :
درمان سرطان دهانه رحم شامل جراحی، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی است. اگر پزشک‌تان گفت که شما به سرطان دهانه رحم مبتلا هستید، بهتر است به یک متخصص انکولوژی زنان مراجعه کنید (پزشکی که برای درمان سرطان‌های زنان از جمله سرطان دهانه رحم آموزش‌دیده است).
تشخیص زودهنگام پیش‌سرطان‌های دهانه رحم :
یک راه اثبات‌شده برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم، انجام آزمایش‌های غربالگری است که برای تشخیص زودهنگام پیش‌سرطان‌ها (که می‌توانند به یک سرطان مهاجم تبدیل شوند) و شرایطی که ممکن است منجر به سرطان شود، انجام می‌شوند. دو آزمایش پاپ‌اسمیر و ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) در غربالگری سرطان دهانه رحم مورد استفاده قرار می‌گیرند.
واکسیناسیون HPV :
واکسن‌هایی که در دسترس هستند می‌توانند به محافظت از ما در برابر بعضی از عفونت‌های HPV کمک کنند. این واکسن‌ها از ما در برابر عفونت با انواع HPV که معمولاً با سرطان مرتبط هستند و همچنین بعضی از انواعی که می‌توانند باعث زگیل تناسلی و مقعدی شوند، محافظت می‌کنند.
توجه داشته باشیم واکسن‌ها فقط برای جلوگیری از عفونت HPV کار می‌کنند و عفونتی را که از قبل وجود دارد درمان نمی‌کنند.
جلوگیری از قرارگرفتن در معرض HPV :
محدود کردن تعداد شرکای جنسی و پرهیز از رابطه جنسی با افرادی که شرکای جنسی متعدد داشته‌اند، ممکن است خطر ابتلا به HPV را کم کند، اما به این دلیل که HPV بسیار شایع است، داشتن فعالیت جنسی حتی با یک فرد هم می‌تواند ما را در معرض خطر قرار بدهد.
به یاد داشته باشیم که ممکن است یک فرد سال‌ها به HPV مبتلا باشد و هنوز هیچ علامتی نداشته باشد و بنابراین بدون آن‌که بداند آن را به دیگران منتقل کند.
استفاده از کاندوم :
کاندوم ها تا حدودی، اما نه به طور کامل از ما در برابر HPV محافظت می‌کنند. یکی از دلایلی که کاندوم‌ها نمی‌توانند به طور کامل محافظت کنند این است که تمام قسمت‌‌های احتمالی آلوده به HPV بدن مثل پوست ناحیه تناسلی یا مقعد را پوشش نمی‌دهند. کاندوم‌ها به محافظت در برابر HIV و برخی دیگر از عفونت‌های مقاربتی هم کمک می‌کنند.
سیگار نکشیدن :
سیگار نکشیدن راه مهم دیگری برای کاهش خطر ابتلا به پیش‌سرطان دهانه رحم و سرطان است.
درمان سرطان دهانه رحم :
روش‌هایی که در درمان سرطان دهانه رحم کاربرد دارند عبارتند از:
جراحی :
بعضی از موارد سرطان دهانه رحم با جراحی درمان می‌شوند.
علت سرطان دهانه رحم چیست؟
اصلی‌ترین علت سرطان دهانه رحم، عفونت پایدار با ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV است. این ویروس از طریق تماس جنسی منتقل می‌شود و انواع خاصی از آن، به‌ویژه نوع ۱۶ و ۱۸، بیش از ۷۰ درصد موارد سرطان دهانه رحم را ایجاد می‌کنند. در بیشتر موارد، سیستم ایمنی بدن ویروس را از بین می‌برد، اما اگر عفونت مزمن شود، می‌تواند تغییرات غیرطبیعی در سلول‌های دهانه رحم ایجاد کند که به مرور به سرطان تبدیل می‌شوند. عوامل دیگری نیز خطر ابتلا را افزایش می‌دهند؛ دلایل سرطان دهانه رحم عبارت‌اند از:
- عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)
- شروع رابطه جنسی در سن پایین
- داشتن چند شریک جنسی
- ضعف سیستم ایمنی بدن
- مصرف طولانی‌مدت قرص‌های ضدبارداری
- سیگار کشیدن
- عفونت‌های منتقله از راه جنسی دیگر
چه کسانی بیشتر در معرض سرطان دهانه رحم هستند؟
برخی زنان بیش از دیگران در معرض ابتلا به سرطان دهانه رحم قرار دارند، به‌ویژه افرادی که سبک زندگی یا شرایط خاصی دارند که احتمال بروز تغییرات سلولی در سرویکس را افزایش می‌دهد. آگاهی از این عوامل خطر می‌تواند به پیشگیری و تشخیص زودهنگام کمک کند.افراد در معرض خطر بیشتر سرطان دهانه رحم عبارت‌انداز:
- زنانی که در دوران بارداری مادرشان در معرض داروی DES (دی‌اتیل‌استیل‌بسترول) قرار گرفته است
- زنان مبتلا به عفونت مزمن ویروس HPV
- افرادی که رابطه جنسی در سن پایین یا با شرکای متعدد داشته‌اند
- زنانی که سیگار می‌کشند
- افرادی با سیستم ایمنی ضعیف (مثلاً مبتلایان به HIV یا مصرف‌کنندگان داروهای سرکوب‌کننده ایمنی)
- زنانی که برای مدت طولانی از قرص‌های ضدبارداری هورمونی استفاده کرده‌اند
- کسانی که غربالگری‌های منظم پاپ اسمیر یا تست HPV انجام نمی‌دهند
چه عواملی خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را افزایش می‌دهند؟
عفونت پایدار با HPV پرخطر مهم‌ترین عامل ایجاد سرطان دهانه رحم است؛ اما بعضی شرایط می‌توانند احتمال باقی ماندن ویروس یا پیشرفت تغییرات سلولی را افزایش دهند.
مهم‌ترین عوامل خطر عبارت‌اند از:
- عفونت پایدار با HPV پرخطر: مهم‌ترین عامل ابتلا به سرطان دهانه رحم است.
- ضعف سیستم ایمنی: افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، مانند برخی افراد مبتلا به HIV، ممکن است در کنترل عفونت HPV با مشکل بیشتری مواجه شوند.
- سیگار کشیدن: مصرف دخانیات با افزایش خطر تغییرات پیش‌سرطانی و سرطان دهانه رحم ارتباط دارد.
- انجام ندادن غربالگری: افرادی که برای مدت طولانی آزمایش‌های غربالگری را انجام نمی‌دهند، ممکن است تغییرات پیش‌سرطانی را دیرتر شناسایی کنند.
- سابقه ضایعات پیش‌سرطانی: افرادی که قبلاً تغییرات سلولی پرخطر داشته‌اند، ممکن است به پیگیری دقیق‌تری نیاز داشته باشند.
- برخی عوامل مرتبط با سلامت جنسی و باروری: تماس با انواع مختلف HPV و برخی شرایط زمینه‌ای می‌توانند احتمال ابتلا به عفونت‌های پرخطر را افزایش دهند.
نتیجه گیری :
سرطان دهانه رحم نتیجه تعامل چند عامل است. عفونت پایدار با ویروس HPV نقطه‌ی آغاز این فرایند محسوب می‌شود، اما عواملی مانند ضعف سیستم ایمنی، مصرف دخانیات و تغییرات هورمونی می‌توانند مسیر پیشرفت بیماری را تسریع کنند. در واقع، ویروس به‌تنهایی تعیین‌کننده نیست، بلکه پاسخ بدن و مراقبت از سلامت فردی نقش کلیدی در جلوگیری از سرطانی‌شدن سلول‌ها دارد. به همین دلیل، شناسایی زودهنگام عفونت و اصلاح سبک زندگی در کنار غربالگری منظم، مؤثرترین راه برای پیشگیری از این سرطان است.
گفت‌وگو درباره این نوشته
تجربه و دیدگاه خود را با دیگر خوانندگان به اشتراک بگذارید.
اولین نفری باشید که درباره این نوشته نظر می‌دهد.